Çözümlü Sorular
Palme Yayınevi
Kimyasal türler arası oluşan farklı etkileşimler ve türleri aşağıdaki şemada sınıflandırılmıştır.
İyonik
bağlar
Kimyasal Türler Arasındaki Etkileşimler
Güçlü Etkileşimler
Metalik
bağlar
İndüklenmiş dipol
bağları
Van der Waals bağları Hidrojen bağları
Kovalent
bağlar
İyon–dipol
bağı
Dipol–dipol
bağı
Zayıf Etkileşimler (Fiziksel Bağlar)
İndüklenmiş dipol–
indüklenmiş dipol
bağları
(London kuvvetleri)
Dipol–indüklen-
miş
dipol bağları
İyon–indüklenmiş
dipol bağları
GÜÇLÜ ETKİLEŞİMLER
İyonik Bağ ve İyonlardan Bileşik Oluşumu
Metal ve ametal atomları arasında elektron alış-verişi ile bileşik oluşurken anyon ve kat-
yonlar arasındaki elektrostatik çekim kuvvetleri ile oluşan kimyasal bağa iyonik bağ, iyonik
bağ içeren bileşiklere ise iyonik bileşik denir.
Aşağıda bazı iyonik bileşiklerin Lewis yapıları gösterilmiştir.
19 K ve 9 F arasında oluşan KF bileşiğinin Lewis
yapısı;
19 K: 2 )^8 )^8 )^1 ) K•
9 F: 2 )^7 )^ F
••
•• ••
K• + F
••
•• ••
- K
+ ••F
[ ••••••
[–
Bir tane değerlik elektronu olan K, elektronunu
verir, son yörüngesinde yedi tane elektronu olan
F ise verilen elektronu alır. Böylece her iki ele-
ment te oktetini tamamlamış olur.
12 Mg ve 17 Cl arasında oluşan MgCl 2 bileşiğinin Lewis
yapısı;
12 Mg: 2 )^8 )^2 ) •Mg•
17 Cl: 2 )^8 )^7 )^ Cl
••
- •• ••
•Mg• Cl
••
- •• •• Mg
2+ (^2) Cl••
[ ••••••
[–
Cl
••
- •• ••
İki tane değerlik elektronu olan Mg, yedi tane
değerlik elektronu olan Cl atomlarına birer elekt-
ron verir. Böylece bileşikteki tüm atomlar okteti-
ni tamamlamış olur.
İyonik Bileşiklerin Formüllerinin Yazılması
İyonik bileşiklerin formüllerinin yazılmasında aşağıdaki kurallar geçerlidir.
◆ Öncelikle pozitif yüklü iyon (katyon) sonra negatif yüklü iyon (anyon) yazılır.
◆ Bileşikteki iyonların değerlikleri toplamı sıfır olmalıdır. Bu nedenle iyonların değerlikleri
çaprazlanarak element sembollerinin sağ alt köşelerine mutlak değerleri alınarak yazılır.
Xa+ Yb– G^ XbYa Ca2+ N3– G Ca 3 N 2
◆ İyonların yüklerinin mutlak değerleri eşit ise (a=b), çaprazlama yapılmaz. Sadeleştir-
me yapılır.
Ca2+ S2– G CaS
◆ İyon yüklerinin değerleri birbirinin katları şeklinde ise en küçük katsayı olacak şekilde
formül oluşturulur.
Pb4+ S2– G Pb 2 S 4 GPbS 2
◆ İyonların kök olması durumunda kök parantez içine alınır. İyon yükünün mutlak de-
ğeri parantezin sağ alt köşesine yazılır.
Mg2+ OH– G Mg(OH) 2
- I. NaCl: Na+ (^) [ Cl••••••••[–
II. MgO: Mg2+ (^) [ ••••O••••[2–
III. CaF 2 : Ca2+ 2 [ ••••••F••[–
Yukarıda verilen bileşiklerden hangi-
lerinin Lewis elektron-nokta formülü
doğrudur?
( 20 Ca, 8 O, 9 F, 11 Na, 12 Mg, 17 Cl)
A) Yalnız I B) I ve II
C) I ve III D) II ve III
E) I, II ve III
8. 2X1+ [ ••••••Y ••[
2–
A gruplarında bulunan ve Lewis yapısı
yukarıda verilen X 2 Y bileşiği ile ilgili;
I. Y, 2 elektron alarak oktete ulaşmış-
tır.
II. X’in atom numarası 11, Y’ninki ise 9
olabilir.
III. X ile Y’nin değerlik elektron sayıları
arasındaki fark 8’dir.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II
C) I ve II D) I ve III
E) II ve III
- Aşağıdaki iyonlar arasında oluşan bi-
leşiklerden hangisinin formülü yanlış-
tır?
İyonlar Bileşik
A) K+, MnO 4 – KMnO 4
B) Al3+, SO 4 2– Al 3 (SO 4 ) 2
C) Hg+, S2– Hg 2 S
D) NH 4 +, P3– (NH 4 ) 3 P
E) Mg2+, OH– Mg(OH) 2
10.
X: Y:
Yukarıda katman elektron dizilimleri
verilen X ve Y atomları arasında olu-
şacak bileşiğin formülü aşağıdakiler-
den hangisidir?
A) X 2 Y 3 B) XY 3 C) XY
D) X 2 Y E) X 3 Y 2
$
$
1.Bölüm/KIMYASAL TÜRLER VE GÜÇLÜ ETKILEŞIMLER